Η έγκαιρη διάγνωση, ο προληπτικός έλεγχος και η σωστή ενημέρωση αποτελούν σημαντικά βήματα για την προστασία της υγείας των γυναικών.
Κάθε Οκτώβριο, ο κόσμος φοράει ροζ και ενώνει τη φωνή του σε μια παγκόσμια προσπάθεια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού. Το χαρακτηριστικό ροζ κορδελάκι συμβολίζει την πρόληψη, την αλληλεγγύη και την υποστήριξη των γυναικών που αντιμετωπίζουν τη νόσο.
Ο Μήνας Ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνο του Μαστού αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση ότι η ενημέρωση δεν πρέπει να περιορίζεται σε έναν μήνα τον χρόνο. Η τακτική επικοινωνία με τον γιατρό, η αναγνώριση πιθανών αλλαγών στο στήθος και η συμμετοχή στον κατάλληλο προληπτικό έλεγχο μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη διάγνωση.
Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;
Ο καρκίνος του μαστού είναι μια νόσος κατά την οποία ορισμένα κύτταρα του μαστού αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα και σχηματίζουν έναν όγκο. Μπορεί να ξεκινήσει στους γαλακτοφόρους πόρους ή στους αδενικούς λοβούς του μαστού και, εάν δεν αντιμετωπιστεί, ενδέχεται να επεκταθεί στους γειτονικούς ιστούς ή σε άλλα όργανα.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), το 2024 καταγράφηκαν παγκοσμίως περίπου 2,4 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου του μαστού σε γυναίκες και 694.000 θάνατοι από τη νόσο.
Παρότι αφορά κυρίως τις γυναίκες, ο καρκίνος του μαστού μπορεί να εμφανιστεί και στους άνδρες, σε ποσοστό περίπου 0,5%–1% των περιστατικών.
Η νόσος δεν αφορά αποκλειστικά άτομα με οικογενειακό ιστορικό. Περίπου το 80% των περιστατικών εμφανίζεται σε γυναίκες χωρίς γνωστό ειδικό παράγοντα κινδύνου πέρα από το φύλο και την ηλικία.
Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;
Η εμφάνιση καρκίνου του μαστού σχετίζεται με έναν συνδυασμό παραγόντων. Η παρουσία ενός ή περισσότερων παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα εμφανιστεί η νόσος, ενώ η απουσία τους δεν αποκλείει την πιθανότητα διάγνωσης.
Οι σημαντικότεροι αναγνωρισμένοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Ηλικία: Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο μεγαλώνει η ηλικία.
- Οικογενειακό ιστορικό: Ιδιαίτερη σημασία έχει το ιστορικό καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών σε στενούς συγγενείς.
- Κληρονομικές γονιδιακές μεταλλάξεις: Μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2, μεταξύ άλλων, μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο.
- Ατομικό ιστορικό: Προηγούμενη διάγνωση καρκίνου του μαστού ή ορισμένων παθήσεων του μαστού.
- Ορμονικοί και αναπαραγωγικοί παράγοντες: Ορισμένα χαρακτηριστικά του αναπαραγωγικού ιστορικού και η χρήση ορμονικής θεραπείας μετά την εμμηνόπαυση.
- Τρόπος ζωής: Η παχυσαρκία, η κατανάλωση αλκοόλ και η σωματική αδράνεια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι πολλές γυναίκες που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του μαστού δεν έχουν γνωστό οικογενειακό ιστορικό. Για τον λόγο αυτό, ο προληπτικός έλεγχος αφορά όλες τις γυναίκες, σύμφωνα με την ηλικία και το ατομικό τους ιστορικό.
Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούμε;
Ο καρκίνος του μαστού μπορεί να εμφανιστεί χωρίς πόνο ή άλλα εμφανή συμπτώματα, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια.
Ωστόσο, ορισμένες αλλαγές στο στήθος χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση:
- Ψηλαφητό ογκίδιο ή πάχυνση στον μαστό ή στη μασχάλη.
- Αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού.
- Εισολκή ή αλλαγή στη μορφή της θηλής.
- Αλλαγές στο δέρμα, όπως ερυθρότητα, πάχυνση ή εμφάνιση όψης «φλοιού πορτοκαλιού».
- Ασυνήθιστη έκκριση υγρού από τη θηλή, ιδιαίτερα εάν είναι αιματηρή.
- Επίμονη αλλαγή στην εμφάνιση ή την υφή του μαστού.
Τα περισσότερα ογκίδια στον μαστό δεν είναι καρκίνος. Παρ’ όλα αυτά, κάθε νέα ή ανεξήγητη αλλαγή πρέπει να αξιολογείται από επαγγελματία υγείας, ακόμη και όταν δεν προκαλεί πόνο.
Η αναμονή μέχρι τον επόμενο προγραμματισμένο έλεγχο δεν είναι κατάλληλη όταν εμφανίζονται νέα συμπτώματα.
Πηγή: WHO – Breast Cancer: Symptoms and Early Diagnosis.
